دیدگاه

پزشکی شخصی، از ایده تا اجرا

جامعه پزشکی مدت­‌هاست که منحصر به فرد بودن ذاتی بیماران را به اثبات ­رسانده­‌است که نشانگر شیوع متفاوت بیماری­‌ها در افراد، خانواده‌­ها و قومیت­‌ها، پاسخ متغیر به داروها و تظاهرات متنوع یک آسیب شناسی واحد است. علی­‌رغم این مشاهدات پزشکی مرسوم، روش درمانی مشابهی را برای یک جمعیت ناهمگن به جای یک روش درمانی منحصر به فرد برای فرد بیمار به کار گرفته‌­است.


بدون شک سلامت جهان در حال تغییر و تحولی عظیم است. این تحولات با افزایش داده­‌های بیماران، رواج هر چه بیشتر توالی یابی ژنومی، استفاده هرچه بیشتر از هوش مصنوعی در طراحی و تدوین میسرهای درمانی همراه بوده است که باعث شده تا در سال‌های اخیر از اصطلاحات جدیدی در فضای تشخیص و درمان بیماری‌­ها استفاده شود؛ از جمله پزشکی دقیق و پزشکی شخصی.

پزشکی دقیق در واقع به فرآیندی با تسریع تشخیص، ترسیم و ایجاد یک برنامه درمانی شخصی سازی شده مبتنی بر تجزیه و تحلیل ژنوتیپ، فنوتیپ، اطلاعات بالینی و رفتاری هر فرد گفته می‌­شود که تلاش دارد با اعمال تمامی جنبه­‌های فردی بیماران، بهترین مسیر درمانی ممکن را برای آن­‌ها طراحی کند. در این مدل، آزمایش­‌های تشخیصی اغلب برای انتخاب روش­‌های درمانی مناسب و بهینه بر اساس بافت ژنتیکی بیمار یا سایر تحلیل­‌های مولکولی یا سلولی انجام می‌­شود. همان گونه که هر فرد کفش را متناسب با پای خود انتخاب می‌کند، پزشکی شخصی که فرم نوین پزشکی در آینده خواهد بود، به فرد این امکان را می‌دهد تا سرویس پزشکی متناسب با ژنتیک خود را دریافت نماید.

با اینکه اصطلاح پزشکی دقیق یا پزشکی شخصی نسبتا جدید است اما این مفهوم سال­‌ها بخشی از مراقبت­‌های بهداشتی بوده است و منطق مبتنی بر آن قدیمی است. به عنوان مثال، برای فردی که نیاز به انتقال خون داشته باشد از اهدا کننده منتخب به طور تصادفی خون دریافت نمی­‌شود بلکه گروه خونی اهدا کننده با گیرنده مطابقت دارد تا خطر عوارض احتمالی را کاهش دهد.

با تکمیل پروژه ژنوم انسانی، درک جامعه علمی از ویژگی­‌های ژنتیکی فرد تقویت شده‌­است. نقشه برداری از ژنوم انسان نشان داده‌­است که گرچه آرایش ژنتیکی بشر 99/1 درصد یکسان است اما همین تنوع ژنتیکی 0/9 درصد اندک بین فردی، تنوع گسترده­‌ای را در گونه­‌های انسانی که وجود دارد، ایجاد می‌کند بنابراین ظهور فناوری‌­های جدید در حال حاضر پزشکی شخصی را به واقعیتی ملموس‌­تر تبدیل کرده و محققان را قادر ساخته­‌است تا بین پروفایل­‌های مولکولی و بالینی یک فرد ارتباط برقرار کنند.

فارماکوژنومیک بخشی از پزشکی دقیق است که به استفاده از پروفایل مولکولی افراد وابسته است و به مطالعه چگونگی تأثیر ژن در واکنش فرد به داروهای خاص می­‌پردازد. این حوزه نسبتا جدید، ترکیبی از فارماکولوژی و ژنومیک برای ایجاد داروهای مؤثر، ایمن و دوزهای متناسب با تغییرات ژن­‌های هر فرد است. به دلیل رشد تکنولوژی­‌های تشخیص و پروفایلینگ مولکولی، نگاه امروزی به بیماری‌ها متفاوت شده‌است به گونه‌­ای که می­‌توان برای هر بیماری تایپ­‌های متفاوتی بر مبنای بیومارکر عامل آن بیماری تعریف کرد که این خود می‌تواند به تدوین درمان بهینه‌تر کمک کند اما پیچیدگی تولید دارو را بیش‌تر خواهد کرد.

ایمونوتراپی، ژن درمانی، سلول درمانی و فناوری ویرایش ژنوم کریسپر از جمله درمان­‌های دقیقی هستند که در پیشبرد علم پزشکی به سمت پزشکی شخصی استفاده می­‌شوند. تولید داروهایی متناسب با پروفایل ژنتیکی و تاریخچه درمانی هر فرد نیز از دیگر مسائل حائز اهمیت در درمان­‌های پزشکی شخصی می­‌باشد.

فراگیر شدن پزشکی شخصی تنها نیازمند علم ژنتیک و توالی‌یابی نخواهد بود بلکه علوم متفاوت و متنوعی نیاز است تا بتوان به سمت پزشکی شخصی گام برداشت. یکی از مهم ترین مشکلاتی که در زمینه پزشکی شخصی وجود دارد، تبدیل تحقیقات و کشف‌های علمی به سمت بازدهی و کسب بهترین نتیجه درمانی است که با کمک هوش مصنوعی می‌توان فاصله بین تحقیقات سیستم بیولوژی و آزمایش­های بالینی را پر کرد.

امروزه به دلیل گسترش دانش و پیچیده‌تر شدن فرایند تصمیم‌گیری، استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی به خصوص سیستم‌های هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری، اهمیت بیشتری یافته‌است. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین سال‌هاست که در حوزه‌ی سلامت وارد شده‌اند و باتوجه به قدرت آن‌ها در پیش‌برد پزشکی و صنعت، کاربریشان هرسال بیشتر می‌شود.استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌ی سلامت، به این معنا است که با استفاده از الگوریتم‌ها و نرم‌افزارها و بدون دخالت مستقیم انسان، داده‌های پیچیده‌ی پزشکی تحلیل شود. هوش‌مصنوعی با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین توانایی تحلیل داده‌ها را دارد به گونه­‌ای که این الگوریتم‌ها می‌توانند الگوها را تشخیص دهند و بر اساس آن‌ها، منطق حاکم بر پدیده را استخراج کنند.

در سال­‌های اخیر بازار پزشکی شخصی در جهان نیز از رشد قابل توجهی برخوردار بوده‌است. پیش بینی می­‌شود حجم این بازار جهانی که شامل ابزار و وسایل تشخیص همراه، درمان‌های هدفمند، بیومارکرها، تجزیه و تحلیل داده­‌های بزرگ، فارماکوژنومیکس، توالی یابی نسل بعدی، تشخیص­‌های مولکولی و … می‌­باشد با CAGR در حدود 10.67 درصدی از 96.97 میلیارد دلار در سال 2018 به 217.90 میلیارد دلار تا سال 2026 برسد.

با تمامی مزیت­‌ها و نقاط قوت پزشکی شخصی اما اجرایی کردن آن امری پر چالش، نیازمند فناوری، اصلاح قوانین و سیاست گذاری­‌ها، بازتعریف نظام سلامت و بیمه، حمایت سرمایه گذاران دولتی و خصوصی و افزایش آگاهی بازیگران فعال این حوزه می‌­باشد.

در روزهای آینده با زیست فن همراه باشید تا با پزشکی شخصی بیشتر از پیش آشنا شوید؛ چالش‌­ها و فرصت­‌های این حوزه را بشناسید و در جریان پیشرفت­‌های جامعه علمی به سمت پزشکی شخصی قرار بگیرید.

توسط
ForbesVerified Market Research
برچسب‌ها
نمایش بیشتر

نوشته‌های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
EnglishIran
بستن
بستن